"Thánh Gióng" là một trong những truyện truyền thuyết tiêu biểu nhất của văn học dân gian Việt Nam. Truyện kể về người anh hùng Phù Đổng Thiên Vương - một cậu bé làng Gióng lớn nhanh như thổi, cưỡi ngựa sắt, nhổ tre đánh giặc Ân, bảo vệ đất nước.
Đời Hùng Vương thứ sáu, ở làng Gióng có hai vợ chồng ông lão chăm chỉ làm ăn nhưng chưa có con. Một hôm, bà ra đồng ướm thử bàn chân vào vết chân lạ, về nhà thụ thai. Mười hai tháng sau sinh ra một cậu bé khôi ngô nhưng lên ba tuổi vẫn không biết nói, biết cười, đặt đâu nằm đó.
Bấy giờ giặc Ân sang xâm lược. Nhà vua sai sứ giả đi tìm người tài cứu nước. Cậu bé bỗng cất tiếng nói xin mẹ ra gặp sứ giả. Cậu xin ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt để đánh giặc. Cậu lớn nhanh như thổi, cơm ăn mấy cũng không no, áo vừa mặc đã căng đứt chỉ.
Giặc đến, cậu bé vươn vai thành tráng sĩ, cưỡi ngựa sắt phun lửa, phi thẳng đến nơi có giặc. Ngựa phun lửa thiêu đốt quân giặc, tráng sĩ thúc ngựa phi đến chỗ có giặc, giết hết lớp này đến lớp khác. Roi sắt gãy, tráng sĩ nhổ những bụi tre ven đường quật vào giặc. Giặc tan vỡ, đám tàn quân giẫm đạp lên nhau chạy trốn.
Tráng sĩ một mình một ngựa lên đỉnh núi, cởi áo giáp sắt bỏ lại, rồi cả người lẫn ngựa bay lên trời. Vua nhớ công ơn, phong là Phù Đổng Thiên Vương và lập đền thờ ngay ở quê nhà.
"Thánh Gióng là truyện truyền thuyết tiêu biểu về người anh hùng đánh giặc giữ nước. Truyện thể hiện niềm tin và ước mơ của nhân dân ta về một người anh hùng có sức mạnh phi thường, sẵn sàng ra trận cứu nước khi đất nước lâm nguy."