"Sơn Tinh, Thuỷ Tinh" là truyện truyền thuyết giải thích hiện tượng lũ lụt hàng năm ở vùng đồng bằng Bắc Bộ. Truyện xây dựng hai nhân vật đối lập: Sơn Tinh (thần Núi) và Thuỷ Tinh (thần Nước) - tượng trưng cho cuộc đấu tranh giữa con người với thiên nhiên.
Hùng Vương thứ mười tám có con gái tên là Mị Nương, xinh đẹp tuyệt trần. Nhà vua muốn kén chồng cho con. Sơn Tinh (thần núi Tản Viên) và Thuỷ Tinh (thần nước) đều đến cầu hôn.
Hùng Vương không biết chọn ai, bèn ra điều kiện: Ai đem sính lễ đến trước thì gả cho. Sính lễ gồm: một trăm ván cơm nếp, một trăm nệp bánh chưng, voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao.
Sơn Tinh tìm đủ sính lễ, đến trước và rước Mị Nương về núi. Thuỷ Tinh đến sau, tức giận, dâng nước đánh Sơn Tinh. Hai bên giao chiến hàng tháng trời. Thuỷ Tinh thua, rút quân.
Hàng năm, Thuỷ Tinh vẫn dâng nước đánh Sơn Tinh nhưng đều thua. Đó là nguồn gốc của lũ lụt hàng năm ở vùng đồng bằng Bắc Bộ.
"Sơn Tinh, Thuỷ Tinh là truyện truyền thuyết giải thích hiện tượng lũ lụt. Truyện thể hiện ước mơ và sức mạnh của con người trong cuộc đấu tranh chế ngự thiên nhiên, bảo vệ cuộc sống."