"Thạch Sanh" là truyện cổ tích tiêu biểu của văn học dân gian Việt Nam. Truyện xây dựng hình tượng người anh hùng Thạch Sanh - chàng trai nghèo khổ, thật thà, dũng cảm, trải qua nhiều thử thách nhưng cuối cùng được hạnh phúc.
Thạch Sanh mồ côi cha mẹ, sống trong túp lều dưới gốc đa, kiếm sống bằng nghề đốn củi. Ngọc Hoàng thương tình, sai Thái tử xuống đầu thai làm con. Thạch Sanh được thiên thần dạy võ nghệ và phép thần thông.
Thạch Sanh kết nghĩa với Lý Thông - một người độc ác, xảo trá. Lý Thông nhiều lần lừa Thạch Sanh: bắt đi canh miếu thờ chằn tinh, xuống hang cứu công chúa... Mỗi lần Thạch Sanh đều lập công nhưng bị Lý Thông cướp công.
Thạch Sanh diệt chằn tinh, diệt đại bàng, cứu công chúa và con vua Thuỷ Tề. Vua Thuỷ Tề tặng cây đàn thần. Thạch Sanh bị Lý Thông lấp hang, nhưng được cứu thoát. Khi nhà vua kén phò mã, tiếng đàn của Thạch Sanh giúp công chúa nói được, vạch mặt Lý Thông. Thạch Sanh được lấy công chúa, Lý Thông bị sét đánh chết.
Quân 18 nước chư hầu sang đánh, Thạch Sanh dùng niêu cơm thần và tiếng đàn khiến quân giặc xin hàng.
"Thạch Sanh là truyện cổ tích tiêu biểu, thể hiện ước mơ của nhân dân về một người anh hùng xuất thân từ người lao động nghèo, có phẩm chất tốt đẹp, lập nhiều chiến công, được hưởng hạnh phúc. Truyện thể hiện triết lý 'ở hiền gặp lành, ác giả ác báo'."