Giới thiệu

Viễn Phương (1928-2005) là nhà thơ miền Nam, trưởng thành trong kháng chiến. Bài thơ "Viếng Lăng Bác" được sáng tác năm 1976 sau khi cuộc kháng chiến chống Mỹ kết thúc, miền Nam giải phóng, tác giả ra thăm lăng Bác.

Khổ 1: Cảnh bên ngoài lăng

Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam
Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng

Câu thơ đầu "Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác" thể hiện tình cảm gần gũi, thân thương. Từ "con" và "Bác" tạo nên mối quan hệ tình cảm gia đình. Từ "thăm" thay vì "viếng" - thể hiện sự kính trọng, Bác vẫn còn sống mãi trong lòng dân tộc.

Hình ảnh "hàng tre bát ngát" là biểu tượng của sức sống Việt Nam. "Xanh xanh" - màu của sức sống bền bỉ. "Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng" - biểu tượng cho tinh thần kiên cường, bất khuất của dân tộc Việt Nam.

Khổ 2: Dòng người vào lăng

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ
Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân

Ẩn dụ "mặt trời trong lăng rất đỏ" - Bác là mặt trời, nguồn sáng, nguồn sống của dân tộc. Mặt trời tự nhiên và mặt trời Bác song hành, tạo nên sự vĩ đại, bất tử.

"Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân" - dòng người nối tiếp nhau như tràng hoa, dâng lên Bác 79 mùa xuân - cuộc đời Người. Hình ảnh đẹp, cảm động, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc.

Khổ 3: Bác trong lăng

Bác nằm trong giấc ngủ bình yên
Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền
Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim

"Giấc ngủ bình yên" - Bác như đang ngủ, không phải đã mất. "Vầng trăng sáng dịu hiền" - ánh sáng dịu nhẹ, thanh bình. Hình ảnh này thể hiện sự kính trọng, thành kính của nhà thơ đối với Bác.

Hai câu cuối thể hiện nỗi đau mất mát: "Vẫn biết trời xanh là mãi mãi / Mà sao nghe nhói ở trong tim". "Trời xanh" ẩn dụ cho Bác - mãi trường tồn, nhưng thực tế Bác đã ra đi, tạo nên nỗi đau nhói ở trong tim.

Khổ 4: Lời nguyện ước

Mai về miền Nam thương trào nước mắt
Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác
Muốn làm đoá hoa toả hương đâu đây
Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này

Khổ thơ cuối là lời nguyện ước của nhà thơ. "Thương trào nước mắt" - nỗi nhớ Bác da diết, không kìm được nước mắt. Ba lần "muốn làm" thể hiện khát vọng được ở gần Bác, được cống hiến cho Bác:

  • "Con chim hót" - mang âm thanh vui tươi.
  • "Đoá hoa toả hương" - mang hương thơm thanh khiết.
  • "Cây tre trung hiếu" - trung thành, hiếu thảo với Bác.

Hình ảnh "cây tre trung hiếu" khép lại bài thơ, kết nối với hình ảnh "hàng tre" ở khổ đầu, tạo nên kết cấu chặt chẽ, hoàn chỉnh.

Kết luận

Bài thơ "Viếng Lăng Bác" là kiệt tác về tình cảm đối với Bác Hồ. Viễn Phương đã thể hiện tình cảm thành kính, xúc động và khát vọng dâng hiến một cách chân thành, sâu sắc. Bài thơ là tiếng lòng của người miền Nam đối với Bác - vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc.